آخرین ویرایش در تیر ۲۲, ۱۴۰۵ توسط مریم صباحی
پروژه بومیسازی و توسعه فناوری پیشرفته «ژندرمانی» با روش «سلول کار-تی» (CAR-T) برای درمان سرطان خون، با حمایت سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی (کانکت) در پژوهشگاه رویان در حال پیشرفت است و ایران را به جمع کشورهای پیشرو در این حوزه وارد کرده است.
ژندرمانی با سلول کار-تی؛ انقلابی در درمان سرطان خون
سرطان خون زمانی رخ میدهد که گلبولهای سفید بدن دچار تقسیم سلولی غیرقابلکنترل میشوند و این سلولهای سرطانی جایگزین سلولهای سالم شده و موجب اختلال در عملکرد طبیعی بدن میشوند. از آنجا که روشهای سنتی مانند شیمیدرمانی در بسیاری از موارد موفقیتآمیز نیستند، دانشمندان به سراغ روشهای نوین رفتهاند.
فناوری دارویی «سلول کار-تی» یک نوع درمان پیشرفته است که از سلولهای دفاعی خود بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده میکند. در این روش، سلولهای دفاعی بیمار با ژن بیانکننده «کار-تی» تراریخت میشوند که در نهایت منجر به شناسایی و از بین رفتن سلولهای سرطانی میگردد. این روش که به «داروی زنده» نیز معروف است، برخلاف روشهای معمول که برای همه بیماران یکسان تجویز میشود، برای هر بیمار داروی ویژهای تهیه میکند که بر مبنای مشخصات سیستم ایمنی بدن او آماده شده است .
فرآیند این درمان به زبان ساده شامل گرفتن نمونه خون از بیمار، جداسازی نوع خاصی از سلولهای دفاعی به نام «سلول T» از نمونه خون، مهندسی ژنتیکی سلولهای T در آزمایشگاه با استفاده از سازه CAR، به طوری که بتوانند پروتئین ویژهای را که به مقدار زیاد روی سطح سلولهای سرطانی وجود دارد شناسایی کنند، تکثیر سلولهای T مهندسیشده در آزمایشگاه برای رسیدن به تعداد کافی، و در نهایت تزریق مجدد سلولهای حاصل به بدن بیمار که اکنون میتوانند سلولهای سرطانی را شناسایی کرده و به آنها حمله کنند.
کارآیی چشمگیر ژندرمانی در بیماران مقاوم به درمان
پژوهشها و کارآزماییهای بالینی نتایج بسیار امیدوارکنندهای از روش سلول کار-تی نشان دادهاند. این فناوری بهویژه در بیمارانی که به درمانهای معمول مانند شیمیدرمانی پاسخ نمیدهند، بسیار مؤثر بوده است. برخی مطالعات نشان دادهاند که میزان پاسخ به درمان میتواند تا ۹۸ درصد نیز برسد؛ به این معنی که سرطان در تعداد بسیار بالایی از بیماران، پس از درمان کوچک شده یا کاملاً از بین میرود. گزارشهای متعددی از بیمارانی وجود دارد که با این روش به بهبودی کامل رسیده و حتی پس از گذشت پنج سال، همچنان عاری از سرطان هستند .
در ایران نیز نخستین تجربه موفق ژندرمانی روی یک کودک مبتلا به سرطان خون که به درمانهای معمول مقاوم بود، انجام شده است. به گفته امیرعلی حمیدیه، رئیس پژوهشکده ژن، سلول و بافت دانشگاه علوم پزشکی تهران، این روش به ویژه برای بیمارانی که گزینه پیوند سلولهای بنیادی را ندارند یا درمان در آنها جواب نداده، امید تازهای محسوب میشود. در این موارد، احتمال بهبودی با روش ژندرمانی تا ۷۰ درصد گزارش شده است .
پیشگامی پژوهشگاه رویان در توسعه فناوری کار-تی
گروه سلول و ژندرمانی پژوهشگاه رویان، دارای تجربهای موفق در راهاندازی روشهای پیشرفته درمانی (سلولی و ژندرمانی) همگام با مراکز پیشرو جهانی است. با معرفی فناوری سلول کار-تی در سطح دنیا، پژوهشگاه رویان نیز با پشتوانه تخصص دانشمندان خود، گام در مسیر توسعه این روش نهاده است.
در حال حاضر، پروژه توسعه فناوری تولید داروی سلول کار-تی جهت درمان سرطان خون، با تکیه بر دانش و تجارب متخصصان آغاز شده و توسط تیمی متعهد در حال پیگیری است. این فناوری که تنها در اختیار چند شرکت چندملیتی در جهان است، با تلاش محققان داخلی در حال بومیسازی است . بر اساس هدفگذاری انجامشده، ایران قرار است تا پایان برنامه هفتم توسعه به یکی از ۵ کشور برتر دنیا در حوزه محصولات ژندرمانی و سلولدرمانی تبدیل شود .
با توجه به هزینههای بسیار بالای این روش درمانی در سطح جهانی (حدود ۴۳۰ تا ۴۷۵ هزار دلار برای هر بیمار) ، بومیسازی این فناوری در ایران میتواند دسترسی بیماران به این درمان نجاتبخش را به طور قابلتوجهی تسهیل کند. امید میرود این پروژه در سریعترین زمان ممکن به بالین بیماران برسد و افقهای جدیدی را در درمان سرطان خون در کشور گشاید.
**مریم صباحی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
مریم صباحی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد سینما و پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی با بیش از یازده سال تجربه حرفهای در پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری ایران است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران، بررسی جشنوارههای داخلی و خارجی و گفتوگو با هنرمندان و فیلمسازان معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی سینما از دانشگاه سوره است. همچنین دورههای تخصصی نقد فیلم، روزنامهنگاری فرهنگی و مدیریت رسانههای هنری را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تحلیل بازنمایی هویت زنانه در سینمای پس از انقلاب» مورد تقدیر استادان قرار گرفته است.
**سوابق حرفهای**
صباحی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۲ با نقد فیلم برای نشریات تخصصی سینما آغاز کرد. با گسترش دامنه فعالیتهایش، به عنوان خبرنگار و منتقد با چندین روزنامه سراسری و پایگاه خبری معتبر همکاری داشته است. وی موفق به پوشش میدانی جشنوارههای مهمی همچون جشنواره فیلم فجر، جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران و چندین رویداد سینمایی بینالمللی شده است.
از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این سمت، بر تولید محتوای فرهنگی و هنری مجله نظارت دارد و تیم نویسندگان این حوزه را راهبری میکند. نقدهای تحلیلی و مصاحبههای عمیق وی با فیلمسازان و هنرمندان، همواره از پرمخاطبترین مطالب مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی صباحی در نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران و جهان، پوشش جشنوارههای داخلی و خارجی، گفتوگو با بازیگران، کارگردانان و سایر هنرمندان و تحلیل جریانهای فرهنگی و هنری معاصر است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی از پشت صحنه فیلمها، معرفی کتابهای تخصصی سینما و بررسی آثار جدید نمایش خانگی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد صباحی در نقد فیلم مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ سینما، آگاهی از نظریههای مدرن فیلمشناسی، توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی اثر و پرهیز از قضاوتهای شتابزده و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل فرم و محتوا، بررسی کارگردانی، فیلمنامه، بازیها و لایههای معنایی اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و خانه سینماست و در چندین دوره از جشنواره فیلم فجر به عنوان داور بخش مطبوعات و منتقدان حضور داشته است.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین نقد سینمایی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۱)
– لوح تقدیر از جشنواره فیلم فجر برای مجموعه نقدهای منتشر شده (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه بهترین خبرنگار فرهنگی (۱۳۹۹)
– انتخاب به عنوان دبیر پوشش مطبوعاتی جشنواره فیلم فجر (دوره چهلم)