آخرین ویرایش در فروردین ۲۰, ۱۴۰۴ توسط مریم صباحی
پخش قسمتهای اخیر سریال پرطرفدار «پایتخت» نه تنها مخاطبان را سرگرم کرد، بلکه به شکلی غیرمنتظره، بازاری عجیب و پرهیاهو را در فضای مجازی رقم زد. چند روز پس از به تصویر کشیده شدن ماجرای یک شهابسنگ خیالی در این سریال، سایتهای خرید و فروش آنلاین مملو از آگهیهای فروش سنگهایی شدند که صاحبانشان با اطمینان آنها را «شهابسنگ» مینامیدند و قیمتهای نجومی برایشان تعیین میکردند؛ از چند میلیون تا میلیاردها تومان!
به گزارش ایسنا و به نقل از هفت صبح، ماجرای از آنجا آغاز شد که در یکی از قسمتهای سریال «پایتخت»، یک سنگ فضایی فرضی در خانه خواهر نقی معمولی و بر روی آکواریوم سقوط کرد. همسر ارسطو با قاطعیت اعلام کرد که اگر این سنگ اصل باشد، صدها هزار دلار ارزش دارد. همین یک جمله کافی بود تا موجی از جستجو و عرضه سنگهای مشکوک به شهابسنگ در میان مردم به راه بیفتد.
هجوم آگهیهای میلیاردی فروش سنگهای آسمانی در فضای مجازی
در عرض چند روز، پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین مانند شیپور و دیوار، مملو از آگهیهای فروش سنگهایی شد که با عنوان «شهابسنگ» و قیمتهای باورنکردنی به فروش گذاشته شده بودند. برخی از فروشندگان قیمتهای چند میلیونی و برخی دیگر ارقام میلیاردی برای سنگهای خود تعیین کرده بودند. در میان این آگهیها، پیشنهاداتی همچون «معاوضه با ملک»، تاکید بر «ارزش واقعی» سنگ توسط «کارشناس خودخوانده» و حتی درخواست «بیعانه برای ارسال لوکیشن» دیده میشد.
بررسیها نشان میدهد که تنها در سایت شیپور، طی یک هفته گذشته بیش از ۱۰۰۰ آگهی با موضوع فروش شهابسنگ از دورافتادهترین شهرهای مرزی تا تهران بارگذاری شده است. برخی از آگهیدهندگان نیز با لحنی محتاطانه عنوان کرده بودند که از ماهیت سنگ خود مطمئن نیستند و احتمال میدهند شهابسنگ باشد.
کارشناسان: اکثر سنگهای عرضهشده، ارزش اقتصادی ندارند
با این حال، کارشناسان علوم زمین و فضا تاکید دارند که اغلب سنگهای عرضهشده در این بازار، نه نادر هستند و نه ارزش اقتصادی چندانی دارند. به گفته آنها، تنها شهابسنگهایی که متعلق به مریخ یا ماه باشند یا دارای ترکیبات خاص فلزی مانند نیکل و آهن باشند، آن هم پس از تایید آزمایشگاههای معتبر جهانی، میتوانند ارزش قابل توجهی داشته باشند. تشخیص اصالت شهابسنگها کار سادهای نیست و ویژگیهایی مانند جذب آهنربا یا داشتن پوستهای سوخته، در برخی سنگهای زمینی نیز یافت میشود.
بازار دلالان و کلاهبرداران داغ شد
در پی این تب و تاب، بازار دلالان و سودجویان نیز رونق گرفت. برخی افراد با انتشار آگهیهایی مدعی شدند که میتوانند سنگهای مردم را به شیوخ عرب بفروشند و برخی دیگر ادعا کردند که شهابسنگهای مریخی یا ماه در اختیار دارند. حتی مواردی از فروش سنگهای «الماسی» با «سند» نیز گزارش شده است.
از سوی دیگر، پلیس فتا نیز نسبت به فعالیت کلاهبردارانی که با وعده سودهای نجومی از طمع مردم سوءاستفاده میکنند، هشدار داده و تعدادی از این افراد را که حتی سنگی برای فروش نداشتند و صرفاً بر روی رویاهای دیگران سرمایهگذاری میکردند، دستگیر کرده است. پلیس معتقد است که طمع، عامل اصلی شکلگیری این بازار کاذب است و هم قربانی و هم کلاهبردار را در یک بازی مشترک برای کسب ثروت آسان وارد کرده است.
از رویاهای آسمانی تا واقعیتهای زمینی
ماجرای شهابسنگهای تقلبی، تازهترین نمونه از موجهای سوداگری ناگهانی در جامعه ایران است. پیش از این نیز شاهد تبهایی مانند سکههای ۲۵ تومانی ارزشمند، جیوه قرمز چرخ خیاطیها و ارزهای دیجیتال بودهایم. آنچه مردم را به دنبال این خیالها میکشاند، نه یک سنگ آسمانی، بلکه آرزوی زمینی برای یافتن راهی سریع و بیزحمت برای کسب ثروت است.
شاید وقت آن رسیده است که به جای آرزو برای یافتن شهابسنگهای خیالی، برای روزی آرزو کنیم که اقتصاد کشور آنچنان رونق بگیرد که هیچکس برای یافتن مشتری برای یک تکه سنگ در سایتهای آگهی، نیازی به رویاپردازیهای اینچنینی نداشته باشد.
**مریم صباحی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
مریم صباحی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد سینما و پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی با بیش از یازده سال تجربه حرفهای در پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری ایران است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران، بررسی جشنوارههای داخلی و خارجی و گفتوگو با هنرمندان و فیلمسازان معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی سینما از دانشگاه سوره است. همچنین دورههای تخصصی نقد فیلم، روزنامهنگاری فرهنگی و مدیریت رسانههای هنری را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تحلیل بازنمایی هویت زنانه در سینمای پس از انقلاب» مورد تقدیر استادان قرار گرفته است.
**سوابق حرفهای**
صباحی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۲ با نقد فیلم برای نشریات تخصصی سینما آغاز کرد. با گسترش دامنه فعالیتهایش، به عنوان خبرنگار و منتقد با چندین روزنامه سراسری و پایگاه خبری معتبر همکاری داشته است. وی موفق به پوشش میدانی جشنوارههای مهمی همچون جشنواره فیلم فجر، جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران و چندین رویداد سینمایی بینالمللی شده است.
از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این سمت، بر تولید محتوای فرهنگی و هنری مجله نظارت دارد و تیم نویسندگان این حوزه را راهبری میکند. نقدهای تحلیلی و مصاحبههای عمیق وی با فیلمسازان و هنرمندان، همواره از پرمخاطبترین مطالب مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی صباحی در نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران و جهان، پوشش جشنوارههای داخلی و خارجی، گفتوگو با بازیگران، کارگردانان و سایر هنرمندان و تحلیل جریانهای فرهنگی و هنری معاصر است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی از پشت صحنه فیلمها، معرفی کتابهای تخصصی سینما و بررسی آثار جدید نمایش خانگی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد صباحی در نقد فیلم مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ سینما، آگاهی از نظریههای مدرن فیلمشناسی، توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی اثر و پرهیز از قضاوتهای شتابزده و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل فرم و محتوا، بررسی کارگردانی، فیلمنامه، بازیها و لایههای معنایی اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و خانه سینماست و در چندین دوره از جشنواره فیلم فجر به عنوان داور بخش مطبوعات و منتقدان حضور داشته است.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین نقد سینمایی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۱)
– لوح تقدیر از جشنواره فیلم فجر برای مجموعه نقدهای منتشر شده (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه بهترین خبرنگار فرهنگی (۱۳۹۹)
– انتخاب به عنوان دبیر پوشش مطبوعاتی جشنواره فیلم فجر (دوره چهلم)