آخرین ویرایش در مهر ۲۲, ۱۴۰۳ توسط مریم صباحی
## فضای آنلاین در ایران: تداوم محبوبیت شبکههای فیلترشده و حضور پررنگ در زندگی دانشجویان
گزارشهای اخیر از سوی مؤسسات تحقیقاتی مختلف، تصویری از نحوه استفاده کاربران ایرانی از فضای آنلاین و شبکههای اجتماعی ارائه میدهد. این گزارشها نشان میدهند که با وجود تلاشها برای فیلترینگ، شبکههای اجتماعی فیلتر شده همچنان محبوبیت خود را حفظ کردهاند و بخش مهمی از زندگی روزمره مردم را تشکیل میدهند.
تحقیقات نشان میدهد که تلگرام، با وجود فیلترینگ، همچنان به عنوان محبوبترین شبکه اجتماعی در بین ایرانیان و به ویژه دانشجویان باقی مانده است. کاربران از اینترنت و شبکههای اجتماعی برای انجام امور بانکی، پیگیری اخبار و خرید آنلاین استفاده میکنند.
بررسی برندهای محبوب در فضای آنلاین، نشان میدهد که شرکتهای فعال در حوزه مخابرات و اینترنت در صدر لیست قرار دارند. این امر نشاندهنده اهمیت صنعت فناوری در زندگی ایرانیان است.
با توجه به اهمیت فضای آنلاین در زندگی شهروندان ایرانی و استفاده از آن برای امور مختلفی از جمله کار، تحصیل، سرگرمی و اوقات فراغت، بررسی وضعیت رفتار کاربران در این فضا میتواند برای مسئولان، کسبوکارها و پژوهشگران مفید و راهگشا باشد.
گزارشهای جدید نشان میدهند که با وجود افزایش استفاده از پیامرسانهای داخلی، شبکههای اجتماعی فیلترشده همچنان مورد توجه کاربران قرار دارند.
بر اساس پژوهش یکتانت، تلگرام پرطرفدارترین پیامرسان در بین همه کاربران ایرانی است. ایتا و واتساپ نیز توسط بیش از نیمی از پاسخدهندگان مورد استفاده قرار میگیرند. نتایج نشان میدهد که پیامرسان ایتا در بین کاربران نسل ایکس محبوبیت بیشتری دارد. واتساپ برای نسل زد پس از تلگرام در جایگاه دوم و روبیکا در جایگاه سوم قرار دارد.
تحقیقات همچنین نشان میدهند که نسل زد بیشترین سهم استفاده از سوپر اپلیکیشنها را به خود اختصاص داده است. اسنپ، ایرانسل من و روبیکا از جمله سوپر اپلیکیشنهایی هستند که بیشترین اختلاف را از نظر میزان استفاده بین نسلی دارند.
در عین حال، برخلاف تلاشها برای فیلترینگ، گزارشها حاکی از عدم موفقیت این سیاست اشتباه و تداوم محبوبیت شبکههای اجتماعی فیلترشده هستند.
گزارش ایسپا از وضعیت اوقات فراغت دانشجویان دانشگاههای دولتی نیز نشان دهنده این واقعیت است. بیش از ۷۹ درصد از اوقات فراغت این دانشجویان به گشتن در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها اختصاص مییابد. تلگرام با حدود ۹۰ درصد از طرف شرکتکنندگان در نظرسنجی ایسپا به عنوان محبوبترین پیامرسان انتخاب شده است.
گوش دادن به موسیقی پس از گشتن در شبکههای اجتماعی، دومین فعالیت مورد علاقه دانشجویان است.
این نظرسنجی که با شرکت ۲۲۵۰ دانشجو از دانشگاههای دولتی سراسر کشور انجام شده، نشان میدهد که تلگرام، اینستاگرام، واتساپ و یوتیوب به ترتیب پرکاربردترین اپلیکیشنها در بین دانشجویان هستند.
ایتا، روبیکا و ایکس در رتبههای بعدی قرار دارند.
میانگین مدت زمان استفاده از پیامرسانها و شبکههای اجتماعی در روز ۲۳۳ دقیقه (حدود ۴ ساعت) است.
**مریم صباحی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
مریم صباحی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد سینما و پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی با بیش از یازده سال تجربه حرفهای در پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری ایران است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران، بررسی جشنوارههای داخلی و خارجی و گفتوگو با هنرمندان و فیلمسازان معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی سینما از دانشگاه سوره است. همچنین دورههای تخصصی نقد فیلم، روزنامهنگاری فرهنگی و مدیریت رسانههای هنری را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تحلیل بازنمایی هویت زنانه در سینمای پس از انقلاب» مورد تقدیر استادان قرار گرفته است.
**سوابق حرفهای**
صباحی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۲ با نقد فیلم برای نشریات تخصصی سینما آغاز کرد. با گسترش دامنه فعالیتهایش، به عنوان خبرنگار و منتقد با چندین روزنامه سراسری و پایگاه خبری معتبر همکاری داشته است. وی موفق به پوشش میدانی جشنوارههای مهمی همچون جشنواره فیلم فجر، جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران و چندین رویداد سینمایی بینالمللی شده است.
از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این سمت، بر تولید محتوای فرهنگی و هنری مجله نظارت دارد و تیم نویسندگان این حوزه را راهبری میکند. نقدهای تحلیلی و مصاحبههای عمیق وی با فیلمسازان و هنرمندان، همواره از پرمخاطبترین مطالب مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی صباحی در نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران و جهان، پوشش جشنوارههای داخلی و خارجی، گفتوگو با بازیگران، کارگردانان و سایر هنرمندان و تحلیل جریانهای فرهنگی و هنری معاصر است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی از پشت صحنه فیلمها، معرفی کتابهای تخصصی سینما و بررسی آثار جدید نمایش خانگی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد صباحی در نقد فیلم مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ سینما، آگاهی از نظریههای مدرن فیلمشناسی، توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی اثر و پرهیز از قضاوتهای شتابزده و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل فرم و محتوا، بررسی کارگردانی، فیلمنامه، بازیها و لایههای معنایی اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و خانه سینماست و در چندین دوره از جشنواره فیلم فجر به عنوان داور بخش مطبوعات و منتقدان حضور داشته است.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین نقد سینمایی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۱)
– لوح تقدیر از جشنواره فیلم فجر برای مجموعه نقدهای منتشر شده (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه بهترین خبرنگار فرهنگی (۱۳۹۹)
– انتخاب به عنوان دبیر پوشش مطبوعاتی جشنواره فیلم فجر (دوره چهلم)