آخرین ویرایش در فروردین ۲۷, ۱۴۰۴ توسط مریم صباحی
دانشمندان آمریکایی با ایجاد تغییرات جزئی در ساختار مولکولی روانگردان الاسدی، موفق به تولید نسخهای ایمن از آن شدهاند که میتواند در درمان اسکیزوفرنی و ارتقای عملکرد شناختی مغز مؤثر باشد، بدون آنکه عوارض توهمزایی مرتبط با این ماده را به همراه داشته باشد.
از زمان کشف الاسدی در دهه ۱۹۴۰، این ماده به دلیل اثرات عمیقش بر ادراک، هوشیاری و سلامت روان، توجه جامعه علمی را به خود جلب کرده است. در اواسط قرن بیستم، محققان پتانسیل درمانی آن را برای شرایطی نظیر افسردگی و اعتیاد مورد بررسی قرار دادند، اما نگرانیهای ایمنی و واکنشهای فرهنگی سبب شد تا تحقیقات در این زمینه به حاشیه رانده شود.
با افزایش مجدد علاقه به داروهای روانگردان در سالهای اخیر، الاسدی همچنان برای گروههای آسیبپذیر، به ویژه افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، مادهای غیرقابل پیشبینی به شمار میرفت. اکنون، دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا دیویس با ایجاد تغییراتی در ساختار الاسدی، ترکیب جدیدی به نام JRT را تولید کردهاند که میتواند این دیدگاه را تغییر دهد.
این محققان با تغییر موقعیت تنها دو اتم در ساختار الاسدی، مولکولی جدید خلق کردهاند که ضمن حفظ مزایای اصلی این ماده، اثرات گیجی و توهم را از بین میبرد. نتیجه، دارویی است که انعطافپذیری مغز را افزایش داده، عملکرد شناختی را بهبود میبخشد و امیدهای جدیدی را برای درمان بیماریهای روانی جدی بدون خطرات مرتبط با روانگردانهای سنتی ایجاد میکند.
تغییر مولکولی کوچک، پتانسیل بالینی بزرگ
دیوید اولسون، مدیر مؤسسه روانگردانها و نوروتراپی دانشگاه کالیفرنیا دیویس، در این باره گفت: اساساً، کاری که ما در اینجا انجام دادیم مانند تعویض چرخهای یک خودرو است. ما تنها با جابجایی دو اتم در الاسدی، مشخصات انتخابی JRT را به طور چشمگیری بهبود بخشیدیم و پتانسیل توهمزایی آن را کاهش دادیم.
داروی جدید JRT در آزمایشهای پیشبالینی، توانایی تحریک رشد سلولهای مغزی و ترمیم مسیرهای عصبی آسیبدیده را نشان داده است؛ ویژگیهای کلیدی در درمان موفقیتآمیز زوال شناختی و اختلالات خلقی. این دارو با اجتناب از عوارض جانبی که استفاده از الاسدی را در محیطهای بالینی محدود میکند، نسل جدیدی از ترکیبات الهام گرفته از روانگردان را ارائه میدهد که برای ایمنی و با دقت طراحی شدهاند.
عملکرد بهتر از کتامین و بدون توهم
داروی JRT نشانگرهای کلیدی نوروپلاستیسیته و تراکم سیناپس را در قشر جلوی مغز موشها به طور قابل توجهی افزایش داد. این دارو همچنین اثرات ضد افسردگی قدرتمندی را نشان داد که حدود ۱۰۰ برابر قویتر از کتامین، داروی استاندارد فعلی برای درمان سریع افسردگی، است. مهمتر از همه، JRT بیان ژنهای مرتبط با اسکیزوفرنی را تحریک نمیکند و رفتارهای توهمزا که معمولاً با الاسدی در مدلهای حیوانی مشاهده میشود را ایجاد نمیکند.
اولسون تاکید کرد: هیچ کس واقعاً نمیخواهد یک مولکول توهمزا مانند الاسدی را به بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی بدهد. توسعه JRT نشان میدهد که ما میتوانیم از داروهای روانگردان مانند الاسدی به عنوان نقطه شروعی برای ساخت داروهای بهتر استفاده کنیم و ممکن است بتوانیم داروهایی ایجاد کنیم که بتوان در جمعیت بیمارانی که استفاده از روانگردان برای آنها ممنوع است، استفاده کرد.
ساخت داروهای بهتر برای اسکیزوفرنی و فراتر از آن
داروی JRT به نام «جرمی آر. تاک»، دانشجوی فارغالتحصیلی که برای اولین بار آن را ابداع کرد، نامگذاری شده است. توسعه این ترکیب از طریق یک فرآیند دقیق ۱۲ مرحلهای، حدود پنج سال به طول انجامیده است.
محققان دانشگاه کالیفرنیا دیویس در حال حاضر در حال آزمایش JRT برای درمان بیماریهای دیگر و اصلاح طراحی آن هستند. هدف آنها ارائه درمانهایی است که فراتر از مدیریت علائم عمل کرده و در واقع مغز را در شرایطی مانند اسکیزوفرنی، افسردگی و بیماریهای عصبی بازسازی کنند.
اولسون در پایان گفت: داروی JRT پتانسیل درمانی بسیار بالایی دارد. در حال حاضر ما آن را در مدلهای بیماری دیگر آزمایش میکنیم، ترکیب آن را بهبود میبخشیم و نسخههای جدیدی از JRT ایجاد میکنیم که ممکن است حتی بهتر باشد.
**مریم صباحی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
مریم صباحی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد سینما و پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی با بیش از یازده سال تجربه حرفهای در پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری ایران است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران، بررسی جشنوارههای داخلی و خارجی و گفتوگو با هنرمندان و فیلمسازان معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی سینما از دانشگاه سوره است. همچنین دورههای تخصصی نقد فیلم، روزنامهنگاری فرهنگی و مدیریت رسانههای هنری را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تحلیل بازنمایی هویت زنانه در سینمای پس از انقلاب» مورد تقدیر استادان قرار گرفته است.
**سوابق حرفهای**
صباحی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۲ با نقد فیلم برای نشریات تخصصی سینما آغاز کرد. با گسترش دامنه فعالیتهایش، به عنوان خبرنگار و منتقد با چندین روزنامه سراسری و پایگاه خبری معتبر همکاری داشته است. وی موفق به پوشش میدانی جشنوارههای مهمی همچون جشنواره فیلم فجر، جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران و چندین رویداد سینمایی بینالمللی شده است.
از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این سمت، بر تولید محتوای فرهنگی و هنری مجله نظارت دارد و تیم نویسندگان این حوزه را راهبری میکند. نقدهای تحلیلی و مصاحبههای عمیق وی با فیلمسازان و هنرمندان، همواره از پرمخاطبترین مطالب مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی صباحی در نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران و جهان، پوشش جشنوارههای داخلی و خارجی، گفتوگو با بازیگران، کارگردانان و سایر هنرمندان و تحلیل جریانهای فرهنگی و هنری معاصر است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی از پشت صحنه فیلمها، معرفی کتابهای تخصصی سینما و بررسی آثار جدید نمایش خانگی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد صباحی در نقد فیلم مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ سینما، آگاهی از نظریههای مدرن فیلمشناسی، توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی اثر و پرهیز از قضاوتهای شتابزده و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل فرم و محتوا، بررسی کارگردانی، فیلمنامه، بازیها و لایههای معنایی اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و خانه سینماست و در چندین دوره از جشنواره فیلم فجر به عنوان داور بخش مطبوعات و منتقدان حضور داشته است.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین نقد سینمایی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۱)
– لوح تقدیر از جشنواره فیلم فجر برای مجموعه نقدهای منتشر شده (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه بهترین خبرنگار فرهنگی (۱۳۹۹)
– انتخاب به عنوان دبیر پوشش مطبوعاتی جشنواره فیلم فجر (دوره چهلم)