آخرین ویرایش در خرداد ۲۰, ۱۴۰۴ توسط مریم صباحی
تهران – در حالی که دسترسی شهروندان تهرانی به اطلاعات بهروز کیفیت هوا از اوایل خرداد ماه با اختلال روبرو شده، مدیرکل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از کاهش محسوس کیفیت هوای پایتخت در بهار سال جاری خبر داد. این وضعیت، نگرانیها را در مورد سلامت شهروندان و اثربخشی برنامههای کنترل آلودگی هوا افزایش داده است.
مقایسه آماری: بهاری ناسالمتر از سال گذشته
فاطمه کریمی، مدیرکل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، با ارائه جزئیات آماری، وضعیت هوای پایتخت را تا ۱۹ خرداد ماه (معادل ۸ ژوئن) سال جاری تشریح کرد. بر این اساس، در این مدت، هوای تهران تنها ۱۱ روز در شرایط قابل قبول قرار داشته، در حالی که ۷ روز ناسالم برای گروههای حساس و یک روز نیز ناسالم برای همه بوده است.
این آمار در مقایسه با وضعیت هوای تهران در مدت مشابه سال گذشته (۱۴۰۳) تفاوت معناداری دارد. سال گذشته، پایتخت پنج روز هوای پاک، ۷۱ روز قابل قبول و تنها پنج روز ناسالم برای همه را تجربه کرده بود. این مقایسه به وضوح نشاندهنده کاهش کیفیت هوای امسال است.
تغییر آلاینده غالب: ذرات معلق، جایگزین ازن
یکی از نکات مهمی که خانم کریمی به آن اشاره کرد، تغییر آلاینده شاخص هوا در خرداد ماه امسال نسبت به سال گذشته است. امسال، به دلیل خنکی نسبی هوا، ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) به عنوان آلاینده غالب در روزهای آلوده شناسایی شده است. این در حالی است که سال گذشته، آلاینده ازن به دلیل گرمای هوا، عامل اصلی آلودگی هوای تهران بود. این تغییر میتواند نشاندهنده تغییر الگوهای انتشار آلایندهها یا شرایط جوی متفاوت باشد.
نگاهی دقیقتر به آلایندههای خطرناک: PM2.5 و ازن
ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5): این ذرات ریز که قطری حدود یک سیام قطر موی انسان دارند، به دلیل اندازه بسیار کوچکشان میتوانند به عمق ریهها نفوذ کرده و مشکلات جدی برای سلامتی ایجاد کنند. ترکیب شیمیایی این ذرات بسیار متنوع است و از منابع مختلفی از جمله فعالیتهای احتراقی (مانند وسایل نقلیه، نیروگاهها و سوزاندن چوب) و فرآیندهای صنعتی خاص نشأت میگیرند. مطالعات علمی متعدد نشان دادهاند که قرار گرفتن در معرض PM2.5 میتواند منجر به مرگ زودرس در مبتلایان به بیماریهای قلبی و ریوی، حملات قلبی غیرکشنده، ضربان قلب نامنظم، ابتلا به سرطان ریه، تشدید آسم، کاهش عملکرد ریه و افزایش علائم تنفسی شود. بر اساس آخرین سیاهه انتشار شهر تهران، سالانه بیش از ۱۰ هزار تن PM2.5 در این شهر تولید میشود. بانک جهانی در سال ۲۰۱۸ تخمین زده بود که آلودگی هوا سالانه ۲.۶ میلیارد دلار خسارت به تهران و ۷ میلیارد دلار به کل کشور وارد میکند.
ازن (O3): این آلاینده یک آلاینده ثانویه است که از واکنش پیشسازهایی مانند ترکیبات آلی فرار (VOCs) و اکسیدهای نیتروژن (NOx) در حضور تابش شدید نور خورشید تشکیل میشود. خودروهای دیزلی، موتورسیکلتهای فرسوده و بخارات بنزین از جمله پیشسازهای اصلی ازن هستند. همچنین، استفاده از سوختهای غیراستاندارد در نیروگاهها و پالایشگاهها میتواند به افزایش غلظت ازن منجر شود. ازن نیز مانند PM2.5، خطرات جدی برای سلامتی دارد و میتواند سبب کاهش عملکرد ریه، افزایش علائم تنفسی مانند سرفه و تنگی نفس، تشدید آسم و سایر بیماریهای ریوی شود. ازن همچنین در مرگ و میر زودرس نیز تأثیرگذار است.
شاخص کیفیت هوا (AQI) چه میگوید؟
شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم میشود که میزان آلودگی هوا و تأثیر آن بر سلامت را نشان میدهد:
- صفر تا ۵۰: هوا پاک
- ۵۱ تا ۱۰۰: هوا قابل قبول یا متوسط
- ۱۰۱ تا ۱۵۰: هوا ناسالم برای گروههای حساس (کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی)
- ۱۵۱ تا ۲۰۰: هوا ناسالم برای همه گروهها
- ۲۰۱ تا ۳۰۰: هوا بسیار ناسالم
- ۳۰۱ تا ۵۰۰: شرایط کیفی هوا خطرناک
با توجه به گزارشات اخیر و افزایش روزهای ناسالم، ضرورت پیگیری دقیق وضعیت کیفیت هوا و دسترسی شفاف به اطلاعات بیش از پیش احساس میشود. چه اقداماتی میتوان برای بهبود کیفیت هوای تهران در ماههای آتی و همچنین تضمین دسترسی مستمر مردم به اطلاعات ضروری انجام داد؟
**مریم صباحی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
مریم صباحی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد سینما و پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی با بیش از یازده سال تجربه حرفهای در پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری ایران است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران، بررسی جشنوارههای داخلی و خارجی و گفتوگو با هنرمندان و فیلمسازان معاصر میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی سینما از دانشگاه سوره است. همچنین دورههای تخصصی نقد فیلم، روزنامهنگاری فرهنگی و مدیریت رسانههای هنری را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تحلیل بازنمایی هویت زنانه در سینمای پس از انقلاب» مورد تقدیر استادان قرار گرفته است.
**سوابق حرفهای**
صباحی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۲ با نقد فیلم برای نشریات تخصصی سینما آغاز کرد. با گسترش دامنه فعالیتهایش، به عنوان خبرنگار و منتقد با چندین روزنامه سراسری و پایگاه خبری معتبر همکاری داشته است. وی موفق به پوشش میدانی جشنوارههای مهمی همچون جشنواره فیلم فجر، جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران و چندین رویداد سینمایی بینالمللی شده است.
از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این سمت، بر تولید محتوای فرهنگی و هنری مجله نظارت دارد و تیم نویسندگان این حوزه را راهبری میکند. نقدهای تحلیلی و مصاحبههای عمیق وی با فیلمسازان و هنرمندان، همواره از پرمخاطبترین مطالب مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی صباحی در نقد و تحلیل فیلمهای سینمای ایران و جهان، پوشش جشنوارههای داخلی و خارجی، گفتوگو با بازیگران، کارگردانان و سایر هنرمندان و تحلیل جریانهای فرهنگی و هنری معاصر است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی از پشت صحنه فیلمها، معرفی کتابهای تخصصی سینما و بررسی آثار جدید نمایش خانگی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد صباحی در نقد فیلم مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ سینما، آگاهی از نظریههای مدرن فیلمشناسی، توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی اثر و پرهیز از قضاوتهای شتابزده و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل فرم و محتوا، بررسی کارگردانی، فیلمنامه، بازیها و لایههای معنایی اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و خانه سینماست و در چندین دوره از جشنواره فیلم فجر به عنوان داور بخش مطبوعات و منتقدان حضور داشته است.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین نقد سینمایی از جشنواره مطبوعات (۱۴۰۱)
– لوح تقدیر از جشنواره فیلم فجر برای مجموعه نقدهای منتشر شده (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه بهترین خبرنگار فرهنگی (۱۳۹۹)
– انتخاب به عنوان دبیر پوشش مطبوعاتی جشنواره فیلم فجر (دوره چهلم)